Hội đồng tư vấn đánh giá, nghiệm thu dự án khoa học và công nghệ cấp cơ sở về sản xuất thử nghiệm 04 giống hoa nhập nội có bản quyền tại tỉnh Lâm Đồng

Năm 2025, diện tích trồng hoa của tỉnh Lâm Đồng đạt 10.908 ha, với sản lượng tiêu thụ hơn 4,4 tỷ cành hoa mỗi năm. Trong đó, khoảng 400 triệu cành hoa, lá, ngọn và cây giống được xuất khẩu, mang lại giá trị gần 70 triệu USD. Mặc dù ngành hoa của tỉnh đã đạt trình độ sản xuất công nghệ cao và ứng dụng công nghệ thông minh thuộc nhóm dẫn đầu cả nước, song vẫn tồn tại một nghịch lý lớn khi khoảng 89,3% sản lượng phục vụ thị trường nội địa, trong khi kim ngạch xuất khẩu chỉ chiếm khoảng 10-11%.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự thiếu hụt các giống hoa mới có bản quyền quốc tế, cùng với tình trạng thoái hóa giống nội địa. Hiện nay, nguồn giống chất lượng cao trong nước chỉ đáp ứng chưa đến 3% nhu cầu hàng năm, dẫn đến nguy cơ gia tăng dịch bệnh và làm giảm giá trị gia tăng của sản phẩm hoa.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và chuyển đổi số ngành nông nghiệp, việc triển khai dự án sản xuất thử nghiệm diện rộng các giống hoa nhập nội có bản quyền được xem là yêu cầu cấp thiết nhằm tạo bước đột phá cho ngành hoa Lâm Đồng. Dự án không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giống, giải quyết căn bản tình trạng thoái hóa giống và áp lực dịch hại, đặc biệt là bệnh virus như bệnh đốm héo cà chua (TSWV), mà còn giúp hiện đại hóa cơ cấu giống, nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm hoa trên thị trường.

Bên cạnh đó, việc làm chủ các giống hoa có bản quyền còn là điều kiện quan trọng để tháo gỡ các rào cản pháp lý và kỹ thuật trong xuất khẩu, từ đó tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA) nhằm mở rộng thị trường sang các quốc gia có yêu cầu cao như Nhật Bản, các nước EU và Úc.

Kết quả thử nghiệm các giống hoa nhập khẩu có bản quyền trong giai đoạn 2021-2022 cho thấy, Lâm Đồng có khả năng sản xuất nhiều giống hoa mới với khả năng thích nghi cao, ít sâu, bệnh và có tiềm năng thay thế các giống nhập ngoại đang được sử dụng. Tuy nhiên, do các quy định liên quan đến bảo hộ bản quyền giống, việc sản xuất hiện vẫn chủ yếu được các doanh nghiệp nhập khẩu thực hiện trong phạm vi trang trại riêng, chưa thể mở rộng và phổ biến đến các nông hộ và trang trại khác.

Song song đó, theo “Đề án Quản lý nhà kính, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao thích ứng với biến đổi khí hậu đến năm 2030” (Quyết định số 178/QĐ-UBND ngày 30/01/2023 của UBND tỉnh Lâm Đồng), đến năm 2030, sẽ từng bước giảm và tiến tới không còn diện tích nhà kính tại khu vực nội ô, nội thị và khu dân cư của thành phố Đà Lạt so với hiện trạng năm 2022. Đồng thời, tỉnh cũng sẽ quy hoạch các vùng được phép sử dụng nhà kính nhằm hỗ trợ người dân nâng cấp, cải tạo và chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và cảnh quan môi trường.

Xuất phát từ thực tiễn đó, Hiệp hội Hoa Đà Lạt đã xây dựng mô hình khảo nghiệm 10 giống hoa mới. Trên cơ sở đánh giá hiệu quả, dự án đã lựa chọn 04 giống hoa nhập nội có bản quyền phù hợp để triển khai sản xuất thử nghiệm, gồm: dạ yến thảo, lily lửa, diên vĩ và thược dược. Trong đó, có 01 giống được canh tác ngoài trời và 03 giống canh tác trong nhà kính. Đây đều là những giống hoa có khả năng thích nghi tốt với điều kiện biến đổi khí hậu tại Lâm Đồng.

Để đánh giá kết quả thực hiện, ngày 28/5/2026, Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội đồng tư vấn đánh giá, nghiệm thu dự án khoa học và công nghệ cấp cơ sở “Sản xuất thử nghiệm diện rộng đối với 04 giống hoa nhập nội có bản quyền phục vụ phát triển ngành sản xuất hoa tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2021-2025” do ThS. Lại Thế Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Hoa Đà Lạt làm chủ nhiệm.

Hội đồng do TS. Nguyễn Thế Nhuận, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khoai tây, Rau và Hoa làm Chủ tịch, cùng sự tham dự của các thành viên hội đồng và đại diện các doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh hoa trên địa bàn tỉnh là thành viên Hiệp hội Hoa Đà Lạt như: Công ty TNHH Dalat Hasfarm, Công ty TNHH Linh Ngọc, Công ty TNHH Nông nghiệp Hồng Hoàng, Công ty TNHH Hoa Chi An và Công ty TNHH JFT Việt Nam.

Sau 02 năm triển khai thực hiện (từ tháng 4/2024 đến tháng 3/2026), dự án đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần đa dạng hóa cơ cấu giống hoa, từng bước hoàn thiện quy trình canh tác và mở rộng khả năng ứng dụng các giống hoa mới vào thực tiễn sản xuất tại địa phương.

Một trong những kết quả nổi bật của dự án là hoàn thành công tác khảo sát, đánh giá thực trạng sản xuất hoa trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Thông qua việc điều tra, thu thập thông tin tại các làng hoa, trang trại và doanh nghiệp sản xuất hoa là hội viên Hiệp hội Hoa Đà Lạt, dự án đã thống kê các giống hoa nhập khẩu, các giống trồng trong nhà kính và ngoài trời, đồng thời tổng hợp kết quả thử nghiệm các giống hoa bản quyền nhập nội trong giai đoạn 2018-2023. Trên cơ sở đó, báo cáo thực trạng sản xuất hoa tỉnh Lâm Đồng đã được xây dựng, làm rõ tiềm năng phát triển, khả năng thích nghi và hiệu quả kinh tế của các giống hoa mới có thể nhân rộng trong sản xuất.

Trong quá trình thực hiện, Hiệp hội Hoa Đà Lạt phối hợp với các doanh nghiệp tiến hành khảo nghiệm và sản xuất thử nghiệm 10 giống hoa có tiềm năng thương mại, năng suất và chất lượng cao. Các giống hoa được nhập khẩu và triển khai thử nghiệm tại nhiều doanh nghiệp trên địa bàn gồm: cỏ đồng tiền, mõm sói, dạ yến thảo, huệ tây, lily lửa, diên vĩ, thiên sứ, phi yến, thược dược và hướng dương.

Qua đánh giá về khả năng sinh trưởng, mức độ thích nghi, hiệu quả kinh tế và tiềm năng thị trường, dự án đã lựa chọn được 04 giống hoa nhập nội có bản quyền để triển khai sản xuất thử nghiệm diện rộng, gồm: dạ yến thảo do Công ty TNHH Dalat Hasfarm thực hiện; lily lửa do Công ty TNHH Linh Ngọc thực hiện; diên vĩ do Công ty TNHH Hoa Chi An thực hiện; thược dược do Công ty TNHH JFT Việt Nam thực hiện.

Các mô hình sản xuất được xây dựng với quy mô 500 m²/mô hình, phù hợp với điều kiện canh tác tại Lâm Đồng. Sau thời gian triển khai, các mô hình cho thấy các giống hoa mới có khả năng thích nghi khá tốt với điều kiện khí hậu địa phương, chất lượng hoa đáp ứng nhu cầu thị trường, đồng thời mở ra tiềm năng đa dạng hóa sản phẩm hoa của tỉnh. Đặc biệt, giống hoa thược dược được đánh giá có khả năng canh tác ngoài trời, góp phần đáp ứng định hướng giảm dần diện tích nhà kính theo chủ trương phát triển nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu của tỉnh.

Song song với việc xây dựng mô hình sản xuất, dự án đã hoàn thiện quy trình canh tác cho 04 giống hoa gồm dạ yến thảo, lily lửa, diên vĩ và thược dược. Các quy trình kỹ thuật được xây dựng trên cơ sở tổng hợp tài liệu, hình ảnh thực tế và kết quả sản xuất thử nghiệm, bảo đảm phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của Lâm Đồng.

Bên cạnh đó, dự án cũng hoàn thành hồ sơ công bố tiêu chuẩn chất lượng cho 04 giống hoa thử nghiệm. Các doanh nghiệp tham gia đã xây dựng và công bố tiêu chuẩn cơ sở đối với cây giống, được cơ quan chuyên môn tiếp nhận theo đúng quy định.

Trong công tác chuyển giao và phổ biến kỹ thuật, dự án đã tổ chức 03 lớp tập huấn với 150 học viên là hội viên Hiệp hội Hoa Đà Lạt và nông dân sản xuất hoa tại khu vực Đà Lạt cùng các địa phương lân cận. Nội dung tập huấn tập trung giới thiệu các giống hoa mới, quy trình kỹ thuật sản xuất, kết quả khảo nghiệm và tiềm năng phát triển của các mô hình sản xuất. Ngoài ra, dự án còn tổ chức 01 hội thảo với sự tham gia của khoảng 100 đại biểu nhằm giới thiệu kết quả triển khai, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất và mở rộng khả năng tiếp cận các giống hoa mới đến người dân và doanh nghiệp sản xuất hoa trên địa bàn tỉnh.

Hoạt động truyền thông cũng được chú trọng thông qua việc xây dựng 01 phóng sự về kết quả triển khai dự án, phát sóng trên Đài Phát thanh và Truyền hình Lâm Đồng (nay là Báo và Phát thanh - Truyền hình Lâm Đồng), góp phần quảng bá kết quả nghiên cứu, giới thiệu các giống hoa mới và lan tỏa hiệu quả của mô hình sản xuất thử nghiệm đến cộng đồng người sản xuất hoa trong tỉnh.

Nhìn chung, dự án đã hoàn thành các nội dung và mục tiêu đề ra, góp phần bổ sung nguồn giống hoa mới có bản quyền, nâng cao hiệu quả sản xuất và từng bước đa dạng hóa cơ cấu giống hoa tại Lâm Đồng. Kết quả đạt được không chỉ tạo tiền đề cho việc nhân rộng các giống hoa có tiềm năng thương mại mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, hướng tới phát triển ngành sản xuất hoa tỉnh Lâm Đồng theo hướng hiện đại, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Dự án được Hội đồng đánh giá cao về tính thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh việc nhập khẩu giống hoa chính thống còn gặp nhiều khó khăn do các quy định liên quan đến phân tích nguy cơ dịch hại. Thông qua dự án, Hiệp hội Hoa Đà Lạt cùng các đơn vị sản xuất đã có cơ hội tiếp cận trực tiếp với các giống hoa mới, tạo tiền đề nâng cao năng lực sản xuất cho địa phương.

Tuy nhiên, Hội đồng cũng đề nghị nhóm thực hiện tiếp tục hoàn thiện báo cáo bằng cách làm rõ hơn các thông số kỹ thuật đạt được như khả năng thích nghi, năng suất, chất lượng hoa và mức độ ưa chuộng của thị trường. Đồng thời, các quy trình canh tác cần được rà soát chi tiết cho từng nhóm giống, cụ thể hóa các định mức về phân bón, quy cách trồng trong nhà kính và ngoài trời nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc phổ biến và áp dụng rộng rãi trong thực tế sản xuất.

Ngoài ra, dự án cần bổ sung đầy đủ các phụ lục minh chứng như biên bản nghiệm thu mô hình, danh sách học viên tham gia tập huấn và các báo cáo ngắn gọn về kết quả tiếp thu của nông dân. Báo cáo cũng cần phân tích rõ hơn thực trạng, thuận lợi, khó khăn và những thách thức hiện nay của ngành hoa; đồng thời tập trung kiến nghị các giải pháp hỗ trợ xây dựng mô hình liên kết, lồng ghép với mục tiêu của Đề án phát triển ngành hàng hoa nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong triển khai chính sách.

Dự án được Hội đồng thống nhất đánh giá đạt.

Theo skhcn.lamdong.gov.vn